Procenten rekenen in drie stappen
Procent betekent ‘per honderd’. 15% is dus 15/100 = 0,15. Bijna elke procentensom komt neer op een van deze formules:
- Percentage van een bedrag: bedrag × percentage / 100
- Hoeveel procent: deel / totaal × 100
- Stijging of daling: (nieuw − oud) / oud × 100
- Prijs na korting: prijs × (1 − korting / 100)
Bij het uit je hoofd rekenen helpt het om eerst 10% of 1% uit te rekenen. 10% van € 80 is € 8. 5% is daar de helft van, € 4. Samen is 15% dan € 12.
Rekenvoorbeelden
Fooi: 15% van een rekening van € 80 is € 12.
Toetsscore: je hebt 30 van de 120 punten. Dat is 30 / 120 × 100 = 25%.
Huurverhoging: je huur gaat van € 80 naar € 100 per week. Dat is (100 − 80) / 80 × 100 = 25% stijging. Gaat iets van € 100 naar € 80, dan is dat 20% daling.
Uitverkoop: een jas van € 60 met 25% korting kost € 60 × 0,75 = € 45. Je bespaart € 15.
Valkuilen bij procenten
Kortingen stapelen. ‘20% korting plus 10% extra’ is geen 30% korting. De tweede korting gaat over de al verlaagde prijs. Je betaalt 0,8 × 0,9 = 72% van de prijs, dus 28% korting.
Terugrekenen naar de oude prijs. Betaal je € 45 na 25% korting? Dan was de oude prijs niet € 45 + 25%, maar € 45 / 0,75 = € 60.
Btw. Btw gaat over het bedrag exclusief btw. Haal je btw uit een bedrag inclusief btw, dan deel je door 1,21 of 1,09. Gebruik daarvoor de rekenhulp btw berekenen.
Groei over meerdere jaren. 5% per jaar gedurende tien jaar is geen 50%, maar ruim 62%, omdat de groei steeds over een hoger bedrag gaat. Dat heet rente op rente. Je ziet het effect in de rekenhulp samengestelde rente.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken ik een percentage van een bedrag?
Deel het percentage door 100 en vermenigvuldig met het bedrag. 15% van € 80 is 0,15 × 80 = € 12. Je kunt ook eerst 1% uitrekenen (€ 0,80) en dat keer 15 doen.
Hoe bereken ik een procentuele stijging?
Trek de oude waarde af van de nieuwe, deel door de oude waarde en vermenigvuldig met 100. Van 80 naar 100 is (100 − 80) / 80 × 100 = 25% stijging.
Waarom is 20% erbij en 20% eraf niet hetzelfde?
Omdat het percentage steeds over een ander startbedrag gaat. € 100 plus 20% is € 120. Gaat daar 20% af, dan haal je € 24 weg en hou je € 96 over. Om van € 120 terug te gaan naar € 100 heb je 16,67% daling nodig.
Wat is het verschil tussen procent en procentpunt?
Een procentpunt is het verschil tussen twee percentages. Stijgt de rente van 2% naar 3%, dan is dat 1 procentpunt hoger. In procenten is dat een stijging van 50%, want 3 is de helft meer dan 2.